http://fabit.ir/wp-content/uploads/2017/03/logo123-fabit.ir_.png

گروه علم و فناروی فابیت

گروه علم و فناوری فابیت گروهی فعال در عرصه مجازی، با توانایی ویژه در طراحی و توسعه کسب و کار اینترنتی

info@fabit.ir

09119102744

09117366649

 

حقوق مالکیت مشترک و حقوق مالکیت معنوی

common property and intellectual property rights

حقوق مالکیت مشترک و حقوق مالکیت معنوی

حقوق مالکیت مشترک و حقوق مالکیت معنوی

مالکیت مشترک

یک سیستم منبع تسهیم شده، یا CPR، به صورت سیستمی تعریف شده‌است که بزرگ بوده و محرم کردن منتفعان بالقوه از حصول منافع ناشی از استفاده سیستم، بسیار گران تمام می‌شود. به یک CPR در زمینه یک رژیم قانونی از حقوق تسهیم شده، به صورت یک مالکیت مشترک ارجاع می‌گردد. برای تجزیه و تحلیل پیچیدگی و تغییرپذیری دانش یا منابع اطلاعاتی، مردم عادی (عموم) به صورت یک منبع تسهیم شده توسط گروهی از افراد تعریف می‌شوند که سعی می‌کنند مسائل اجتماعی را حل کنند. از آنجایی که یک مجموعه از داده‌ها در Cyber Space (دنیایی که در آن کامپیوترها و افراد از طریق اینترنت ارتباط دارند) انتشار می‌یابد، کنترل کاربرد آن بسیار گران و پرخرج است (اما غیرممکن نیست).

تولیدکنندگان و کاربران داده‌ها از اکثر جوامع عموم به دو علت متمایز هستند. این گروه در جهان پخش شده‌اند بجای آن که محدودیت جغرافیایی داشته باشند، بنابراین بطور منظم روابط و تعامل رو در رو با یکدیگر برقرار می‌کنند. در نتیجه، حاکمیت عوام دارنده داده‌های مشترک پیچیده است و علت آن مشکلاتی است که بین افراد و گروههایی وجود دارد که از لحاظ قدرت، زبان، فرهنگ و دانش در باره حقوق و مسئولیت خود در قبال تسهیم داده‌ها با یکدیگر تفاوت دارند. از آنجایی که جامعه تسهیم داده‌ها ممکن است دارای مجموعه‌ای از قوانین خاص باشد، دسترسی یک کاربر بطور عمده به مذاکره با تولیدکننده داده‌ها بستگی دارد.

تحلیل سنتی نشان داده است که یک جامعه عوامِ پایدار اغلب به گروههای کوچک و نسبتاً همگن (متشابه) نیاز دارد. بنابراین موضوع این نیست که آیا یک جامعه جهانی تسهیم داده که متشکل از افراد، فرهنگها و نهادهای جداگانه است، یک گروه کوچک و همگن ارائه می‌کند یا خیر، بلکه آیا تعریف «کوچک» و «همگن» در Cyber Space تغییر کرده است یا خیر. به راحتی و سریع می تواند یک ایمیل به صد نفر در اینترنت ارسال کرد و این کار را می‌توان بسیار سریعتر از «سلام گفتن» به ده نفر در یک شرکت انجام داد. افراد، در جوامع جهانی، از مسیرهای فوق‌العاده برای تسهیم داده‌ها استفاده می‌کنند.

با وجود این که داده‌های تسهیم شده با تعریف CPR هماهنگی دارند، اما آنها از منبع طبیعی CPR متمایز هستند زیرا این منبع قابل کاستن نیست: استفاده نمی‌تواند باعث کاهش کیفیت یا ارزش گردد. احتمال این که فراهم نمودن یک مجموعه داده خاص امکان‌پذیر باشد به موضوع مدیریت جوامع حاوی داده‌های تسهیم شده (مشترک) بستگی ندارد. تا زمانی که کاربران داده‌ها در باره منبع آنها اطلاعات دارند و تا زمانی که تحلیل آنها بر کیفیت داده‌ها تأثیرگذار نیست، کاربران در واقع کیفیت منابع را افزایش می‌دهند.

سه نوع شرط اصلی وجود دارد. اولاً، اعتبار با ارزش ناشی از تحلیل داده‌های تسهیم شده محدود می‌شود. انتشار داده‌ها بدون اعتباربخضی تولید کننده «گردش آزاد» را تشکیل می‌دهد: استفاده از یک منبع بدون شرکت در تولید و مدیریت آن یا بدون گرفتن مجوز لازم. ثانیاً، تحلیل ضعیف که در مقالات با کم و کاستی مهلک گزارش شده‌است و همچنین فرضیات ضعیف می‌توانند هم بر تولیدکننده و هم بر کاربر داده‌ها تأثیرگذار باشد، زیرا خواننده نمی‌تواند دلیل اصلی این که چرا یک مقاله بد است را مشخص نماید. چنین فعالیتی تخریب منابع موجود در منابع طبیعی عمومی شرکت می‌کند. تولیدکنندگان داده‌ها سعی می‌کنند تا اطمینان یابند که دارای اعتبار هستند، بخصوص زمانی که مجموعه داده‌هایی که آنها تولید کرده‌اند، مورد استفاده قرار می‌گیرد، بنابراین باید بتوانند حقوق انتشار را کنترل کنند. ثالثاً، اگر چه داده‌ها تمام‌نشدنی نیستند، اما تحلیل چنین است. بخصوص، کاربران نباید داده‌های مشابه را دو بار انتشار دهند تا به یک سوال مشابه، دو بار پاسخ دهند، بنابراین شرایط استفاده قبلی برای استفاده آتی کاربرد دارد.

اصول طراحی CPR، ابزار مفیی برای تحلیل حاکمیت مالکیت تلقی می‌شوند. آنها شرایطی مرتبط با موفقیتِ مدیریت مشترکِ داوطلبانه در خصوص منابع طبیعی دارند بخصوص منابعی که توسط گروههای کاربران به همراه نتایج و پیامدهایشان استفاده می‌شوند. آنها همچنین برای تحلیل سیستمهای مالکیت مشترک و همچنین منابع وسیع در جوامع جهانی مورد استفاده قرار گرفته‌اند. اهمیت اصول طراحی در مدیریت موفق وابستگی زیاد آن به موقعیت را نشان داده‌است.

هر یک از این اصول طراحی را می‌توان برای داده‌های تسهیم شده به کار برد:

۱- تعیین مرزهای تعریف‌شده‌ای که حق استفاده از مجموعه داده‌ها را داشته و خودِ مجموع داده‌ها را توصیف می‌کند. مجموعه داده‌ها باید به راحتی قابل شناسایی باشد. Poaching (دسترسی به لیست فایلها) را می‌توان پیدا کرد. با این وجود، مانند منابع طبیعی متحرک، انها حرکت نموده یا از طریق یک فضا (Cyber Space) حرکت داده می‌شوند که به راحتی حدود آن را تعیین نمی‌گردد. کاربران داده‌های تسهیم شده ممکن است از لحاظ اجتماعی از طریق انجمنها محدود شوند اما به لحاظ جغرافیایی این موضوع به ندرت صورت می‌گیرد. یک جامعه جهانی ممکن است به تشخیص اطلاعات نیاز داشته باشد، قبل از این که اجازه دسترسی به داده‌ها را، به عنوان واسط در مرزهای اجرایی داشته باشد.

۲- قوانین تخصیص بودجه طبق شرایط محلی، از طریق قوانین ملی و بین‌المللی و معاهده‌ها مشخص می‌گردد.

جوامع محلی ممکن است قوانین محلی را با استفاده از قوانین غیر رسمی تقویت کنند.

۳- تنظیمات انتخاب اشتراکی به افراد اجازه می‌دهد تا برای اصلاح قوانین مداخله کنند. این امر تضمین می‌کند که هر یک از طرفین (تولیدکننده داده‌ها و کاربرد داده‌ها) از تنظیمات منتفع گردیده و همچنین تحت حمایت قرار گیرد. به علت این که تولیدکننده داده‌ها، قدرت عدم پذیرش یا انکار توزیع داده‌ها را دارند، پس آنها یک ورودی عمده در اختیار دارند بخصوص در باره این که چگونه می‌توان از داده‌ها استفاده نمود.

۴- نظارت توسط کاربران یا افرادی که مسئول آن هستند لازم است. به علت این که آنها بطور کلی به لحاظ فیزیکی پراکنده هستند، ناظران نمی‌توانند Poacher (شکارچی)ها را در هنگام دانلود، کپی یا چاپ داده‌ها دستگیر کنند. بنابراین استفاده غیرمجاز می‌تواند بطور کلی زمانی آشکار گردد که یم نسخه خطی ترتیب داده شده، بررسی گردیده یا انتشار یابد. هنگامی که ژورنال‌ها به صورت آنلاین ارائه می‌گردند، نظارت نسبتاً آسانتر خواهد شد. تولیدکنندگان داده‌ها می‌توانند با انتشار دهندگان یا ادیتورهای ژورنال‌ها، قبل از چاپ نهایی نوشته ها، ارتباط برقرار نمایند.

۵-  مجازاتهای قانونی، بر مبنای جدیت و محتوای جرم، باید برای مرتکبین توسط مسئولین آنها یا هر دو اِعمال گردد. این آمادگی آنها را قادر می‌سازد تا داده‌های تسهیم شده را بکار ببرند.

۶- مکانیزم های حل اختلاف باید سریع و با هزینه کم همراه باشد.

ماهیت کلی یک جامعه تسهیم داده، این موضوع را پیچیده می‌کند. دانشگاهها و موسسات در کشورهایی با رژیمهای سیاسی مختلف ممکن است در پاسخ به اقدامات کاربران داده‌های محلی و تولیدکنندگان آنها اقداماتی انجام بدهند یا انجام ندهند. مکانیزم یک کشور یا فرهنگ آن ممکن است از دیگری متفاوت باشد. حقوق مالیکت معنوی به خوبی تعریف نشده و یا حتی موسسات ممکن است تأثیر بسزایی نداشته باشند، در حالی که هنجارهای محلی ممکن است دارای ارزشها و مقادیر متفاوتی باشند.

۷- حداقل تشخیص حقوق برای سازماندهی: حقوق موسسات و گروههای غیر رسمی برای تدوین حقوق خصوصی مربوط به آنها اغلب به رسمیت شناخته می‌شود اما به طور کلی پیچیده است. تشخیص حقوق، قوانین و مکانیزمهای حل اختلاف از لحاظ بین‌المللی متفاوت است. با این وجود، یک جامعه مجازی ممکن است قادر باشد تا هنجارهای خود را توسعه بخشیده و بدون قرار گرفتن در مجازات یا موشکافی دولتی از آنها تبعیت نمایند.

۸- اصول هشتم «شرکتهای شبکه‌ای» است که مربوط به بحث ما نیست.

مالکیت معنوی

داده‌ها، تحلیل ها و نتایج علمی از لحظا سنتی در حیطه عمومی قرار داده می‌شوند. در US برای مثال دادگاه عالی آمریکا (US) ادعا می‌کند که حقایق «بخشی از حیطه عمومی موجود برای هر فرد است.» و نمی‌توان آن را کپی نمود. سیاستهای دولت نیز به گونه‌ای تدوین شده‌اند که داده‌های علمی را به راحتی در حیطه عمومی IP-Free در دسترس قرار می‌دهد. اخیراً، دادگاههای استیناف فدرال، حفاظت از کپی‌رایت تألیف داده‌ها را گسترش داده است. از طرف دیگر، اروپا نیز رژیم IP را برای کپی‌رایت و حفظ محتویات پایگاه های داده های علمی وضع نموده است، اما US این اقدام را صورت نداده است.

ایده انتقال تفمرات به اموال بر مبنای سه گزینه پیشنهادی در تئوری مالکیت کار Locke  قابل توجیه است. در آمریکا، حقوق IP در قانون اساسی مطرح است. تئوری آن می‌گوید که کار برای تولید ایده‌ها لازم است و باید تشویق و ترغیب گردد. Baird اظهار می‌کند که مردم حق لذت بردن از ثمره کار خود را دارند، حتی اگر کار آنها فکری (معنوی) باشد. Reichman و Uhlir ادعا می‌کنند که جوامع تحقیقاتی، جوامع عامِ مبنی بر قراردادی را تشکیل می‌دهند تا بتوانند از داده‌های خود در حوزه‌های عمومی حفاظت کنند.

قانون IP اساساً از تولید داده‌های معنوی بجای دسترسی به کاربران داده‌ها حمایت می‌کند. IPR توسط چهار نوع قانون پشتیبانی می‌گردد که اساساً بر مالکیت دانش و تمایز بین آنچه که IP است و آنچه که نیست متمرکز است: قانون کپی‌رایت، قانون محرمانگی تجارت (Trade Secret)، قانون حق انحصاری اختراع و قانون علامت تجاری. قانون کپی‌رایت از «اَشکال اصلی عبارتها» مانند نرم‌افزار کمپیوتر و داده‌های علمی برای انتشار پشتیبانی می‌کند. پشتیبانی کپی‌رایت دیجیتالی یک حق انحصاری قانونی است و حیطه حقوق استفاده را از طریق مجوزهای Click-Through محدود می‌کند که برای دسترسی به بسیاری از پرتالهای تسهیم داده‌های علمی لازم و ضروری هستند.

اما کاربران داده ها مجبور شده اند تا آنها را برای دسترسی به داده¬ها بپذیرند. در یک محیط غیر دیجیتالی، کاربران می¬توانند به منابع، بدون توافق در مجوز کپی رایت، البته تا زمانی که منبع (مورد نظر) را به چاپ نــرسانیده یا منتشر نکرده¬اند، دسترسی یابند. قانون محرمانگی تجارت (Trade – Secret) اطلاعات اختصاصی ای را پشتیبانی می کند که کاربران داده ها در آنالیزهای علمی و تولید کننده داده ها در تولید داده ها مورد استفاده قرار می دهند، این قانون، زمان تحلیل و انتشار داده ها را برای تولید کننده داده ها مهیا می سازد، اما مکانیزم های قانونی برای رقابت مستقیم ارائه نمی کنند این پشتیبانی محدود، تا زمانی که داده ها برای عموم به چاپ می رسند، ضبط می گردد.

سوال اولیه IPR برای داده های علمی این است: چه کسی در قبال داده-های تولید شده حق و حقوق دارد؟ مفهوم غیرعادی این امر نشان می دهد که دارندگان حقوق چندگانه

می توانند پیشرفت علمی را از طریق انسداد عمدی یا غیر عمدی بلوکه سازند که هنگامی رخ می دهد که این حقوق در میان افراد مختلف که هیچ رابطه یا همکاری واضحی ندارند، تقسیم می گردد. ادعاهای همپوشانی می تواند یک تنگنا ایجاد کند، بخصوص هنگامی که یک کاربر باید به ادعاهای چندگانه دسترسی یابد تا بتواند یک تولید یا تحلیل مفید ارائه دهد.

در سطح کلان، US فعالیت های زیادی در قوه مقننه و دادگاهها برای وضع قانون کپی رایت جهت استفاده از داده ها صورت داده است و فدرال نیز برای دسترسی مناسب به داده ها و علوم سرمایه گذاری نموده است. در ۱۹۹۸، کنگره امریکا، قانون کپی رایت هزاره دیجیتال (PMCA) را وضع کرد و قانون کپی رایت (ماده ۱۷ از قانون US) را که حاوی داده های دیجیتالی بود به‌روزرسانی نمود.

«قانون حق مصرف‌کنندگان دیجیتال برای آگاهی» برای تولیدکنندگان داده ها لازم بود تا بتوانند درباره ویژگی های فنی ای که استفاده آنها از منابع را محدود می کرد، به مشتریان (مصرف‌کنندگان) خود اطلاع¬رسانی کنند. «قانون افزایش حیطه عموم» تضمین می کند که کپی رایت در حیطه-های عمومی نیز وارده شده و تصور می شود که اساساً عموم نمی توانند دسترسی های آزاد داشته باشند.

«قانون دسترسی عموم به عموم» با هدف محدود کردن کارها از حمایت کپی رایت که موسسه تحقیقات علمی فدرال آن را سرمایه¬گذاری کرده بود، هنوز موضوع بحث درباره اصول حذف حمایت از کپی رایت¬ای است که انتشارات آکادمیک را مختل کرده و تاثیرات منفی بر سرمایه‌گذاری تحقیقاتی گذاشته است. «قانون دسترسی مصرف کننده به اطلاعات» که مصوب سال ۲۰۰۴ است اجازه استفاده مناسب از داده¬ها را تحت قانون حق کپی رایت نمی¬دهد و حمایت از پایگاه داده¬ها تحت سایر قوانین فدرال را دو چندان کرده است. قانون حقوق مصرف‌کنندگان رسانه های دیجیتالی مصوب ۲۰۰۵، بر تعریف استفاده مناسب متمرکز است (کپی با هدف انتقاد، گزارش های جدید، آموزش، بورسیه یا تحقیق). تعریف قانونی استفاده مناسب موضوع اصلی سیاست تسهیم داده ها FLUXNET تلقی می شود و سیاست های تسهیم داده ها از راه دور را نیز در بر می گیرد.

حاکمیت سطح مزو (Meso-Level) در تسهیم داده ها در اواسط دهه ۱۹۸۰ آغاز شد هنگامی که آکادمی ملی علوم در میان اولین سازمان های ملی US بوده و درباره مزایای تسهیم داده ها و اخلاقیات مربوط به سیاست های انتشار داده های تسهیم شده بحث و بررسی می¬کردند.

IRM به طور کلی، با هدف تسهیم اطلاعات و افزایش بهره وری و ثمربخشی موسسات همراه است و تسهیم داده ها، موفقیت تلفیق IS را افزایش می دهد در سطح خرد

(Micro-Level)، انسداد زمانی رخ می دهد که تعارض هایی از مشاجرات شخصی به وقوع می پیوندد یک تولید کننده داده، قدرت حذف یا توقیف یافته ها را به دلایل شخصی یا به علت محدودیت های ادعاهای چندگانه دارد. غلبه بر این موانع، هنجارها و روابط غیرمکتوب، گاهی اوقات پیشرفت و کار را سرعت می بخشد.

منبع:

Joshua B. Fisher, Louise Fortmann, Governing the data commons: Policy, practice, and the advancement of science, Information & Management 47 (2010) 237–۲۴۵

 

فابیت

دیدگاه خود را درمورد این مقاله بنویسید...

اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد!

اطلاع از
avatar
wpDiscuz